Ganzenmarkt 3b, Ootmarsum

Ganzenmarkt 3

Op de plaats waar tegenwoordig zeven woningen staan aan de Ganzenmarkt en de Oostwal, stonden oorspronkelijk twee afzonderlijke panden. Links bevond zich het latere café Pikkemaat, dat ook bekend werd als café Ottenhof, en rechts stond een woonhuis. Beide panden hebben een lange geschiedenis, maar vooral het café groeide uit tot een belangrijke ontmoetingsplaats voor de Ootmarsumse bevolking.

Tegenwoordig staan hier de woningen Ganzenmarkt 3, 3a en 3b en Oostwal 34 tot en met 40.

De twee oorspronkelijke panden

Aan het begin van de negentiende eeuw was het linker pand eigendom van tapper en timmerman Gerrardus Ottenhof (1776-1833). Rechts woonde Anna Willem Carel Wijsfeldt (1775-1842), die eveneens tapper was, maar daarnaast ook een winkel dreef.

Links van deze beide panden stond destijds het woonhuis van burgemeester Jan Willem Essink (1765-1838). Later woonde daar Cato Essink (1849-1928), beter bekend als Essinks Catootje. Haar woning werd in 1957 afgebroken om de doorgang van de Ganzenmarkt naar de Oostwal mogelijk te maken, het Oldenzaalsvoetpad.

Het linker pand – de familie Ottenhof

Gerrardus Ottenhof was in 1807 getrouwd met Geziena Völkers (1780-1824). Het echtpaar kreeg zeven kinderen. Na het overlijden van Geziena in 1824 hertrouwde Gerrardus nog datzelfde jaar met Maria Wilhelmine Francisca Venhanewinkel (1780-1861).

Zijn jongste zoon Jan Ottenhof (1818-1905) trouwde in 1848 met Geertruida Luttikhuis (1829-1906). Jan werd, net als zijn vader, tapper. Vanaf 1867 stond hij bovendien als vrachtrijder geregistreerd. Daarmee begon een combinatie van vervoer en horeca die later bepalend zou worden voor de ontwikkeling van het café.

In 1891 werd een bijbouw geplaatst en veranderde de kadastrale indeling. Het linker perceel kreeg nummer A2026 en het rechter A2024.

De omnibus naar Oldenzaal

Een kleinzoon van Gerrardus, Gradus Ottenhof (1855-1917) werd eveneens vrachtrijder. Tijdens zijn reizen ontmoette hij Hendrika van de Koele (1867-1950). Zij trouwden in 1894 en vestigden zich in Ootmarsum.

Gradus’ broer Willem (1858-1936) kocht een omnibus waarmee hij driemaal per week naar Oldenzaal reed. De reizigers moesten voor vertrek soms enige tijd wachten. Wat lag er dan meer voor de hand dan hun iets te drinken aan te bieden? Zo ontstond een kleine schenkerij.

Tegenover de woning aan de Ganzenmarkt werd bovendien een kolenhandel gedreven. De familie combineerde het vervoer en de handel met een boerderij en de bescheiden horecagelegenheid.

Hendrika was opgegroeid in een gezin dat zelf een café exploiteerde. Zij kende het horecavak dus van huis uit. Rond 1900 werd de schenkerij uitgebreid tot een echt café. Het bleek een succesvolle onderneming: café Ottenhof was geboren.

Van Ottenhof naar Pikkemaat

Gradus en Hendrika kregen één dochter, Geertruida Ottenhof (1896-1933). Toen Gradus in 1917 overleed, zetten zijn weduwe en dochter het café gezamenlijk voort. Willem verkocht zijn omnibus en nam de kolenhandel en boerderij voor zijn rekening.

Geertruida trouwde in 1921 met Johannes Marinus Pikkemaat (1894-1983), afkomstig uit Klein Agelo. Met zijn komst raakte de naam Pikkemaat aan het café verbonden. In de loop van de jaren werden de andere bedrijfsactiviteiten afgestoten, zodat uiteindelijk alleen het café-restaurant overbleef.

Het gezin werd in 1933 zwaar getroffen toen Geertruida op slechts 37-jarige leeftijd in het kraambed overleed. Johan bleef achter met zeven kinderen. Gelukkig kon zijn schoonmoeder Hendrika Ottenhof-Van de Koele het gezin en de zaak blijven ondersteunen. Tot haar overlijden in 1950 was zij een belangrijke steun voor haar schoonzoon en kleinkinderen.

Een café midden in het Ootmarsumse leven

Café Pikkemaat groeide uit tot veel meer dan een plaats waar men een borrel kwam drinken. Het werd een vaste ontmoetingsplaats voor verenigingen, boerenorganisaties en inwoners van Ootmarsum en omgeving.

Onder andere de ABTB, de zuivelfabriek en de Boerinnenbond hielden er bijeenkomsten. Hier werden zaken besproken, vergaderingen gehouden en contacten onderhouden. Het café vervulde daarmee een belangrijke sociale functie, vooral voor de agrarische gemeenschap.

De historische foto’s laten ook het familieleven achter de cafédeuren zien. Op een opname uit 1945 staan drie dochters Pikkemaat: Sinie, Rikie en Marie. Een andere foto toont Gait en Siny Pikkemaat achter het schap. Zulke beelden geven een indruk van de mensen die het café jarenlang zijn vertrouwde gezicht gaven.

Ook buiten het café gingen de levens van de kinderen uiteen. Zo emigreerde Marie Pikkemaat naar Canada, waar zij trouwde met Frans Lohuis. Haar verloofde was in 1951 vooruitgereisd en Marie volgde hem in mei 1952.

De feestzaal en het opkomende toerisme

In de jaren zestig liet Johan Pikkemaat achter het café een feestzaal bouwen, op de plaats waar voorheen de boomgaard en paardenstallen lagen. Daarmee kreeg het bedrijf nieuwe mogelijkheden.

Bruiloften, partijen en verenigingsbijeenkomsten konden voortaan in een grotere ruimte worden gehouden. Ook reisgezelschappen vonden hun weg naar het café, juist in de periode waarin het toerisme in Ootmarsum steeds belangrijker werd.

Johan stond in de omgeving ook bekend als Otnhofs-Johan, een bijnaam die de oude familienaam Ottenhof levend hield.

Gerrit en Siny Pikkemaat

Een van de dochters, Sinie Pikkemaat (1924-1997), trouwde met Bernard Oude Luttikhuis (1922-1978) van café Max in Groot Agelo. Ook zij bleef daarmee verbonden aan de horeca.

Zoon Gerrit Pikkemaat (1930-1999) nam vanaf 1950 geleidelijk het werk van zijn vader over. In 1960 trouwde hij met Siny Nijhuis (1933-2024).

Samen zetten Gerrit en Siny de zaak voort. Siny hield zich vooral bezig met de keuken, terwijl Gerrit de gasten in het café ontving. De persoonlijke omgang met de bezoekers was een belangrijke kracht van het bedrijf. Veel gasten kwamen er niet alleen voor een consumptie, maar ook voor het gesprek en de vertrouwde gezelligheid.

In het voorcafé, met het karakteristieke schap, kwamen uiteenlopende gezelschappen bijeen. De fotocollectie toont onder meer boerendansers en andere bezoekers die deel uitmaakten van het rijke verenigingsleven rond het café.

Gerrit en Siny kregen drie kinderen, maar geen van hen wilde de zaak overnemen. In 1990 kwam daarom een einde aan de periode van de familie Pikkemaat. Gerrit had toen ongeveer veertig jaar achter het schap gestaan.

Een nieuw hoofdstuk: ’t Hogelinde

Gerrit Pikkemaat hoopte dat het pand zijn horecabestemming zou behouden. Die wens ging aanvankelijk in vervulling.

Op 1 januari 1991 namen Werner Veldboer (1963-2025) en zijn partner Leonie de zaak over. Het gebouw onderging een grondige verbouwing en kreeg een nieuwe naam: ’t Hogelinde, ontleend aan de oude benaming van de buurt, Het Hogelindevèèrln.

Na enkele jaren moesten Werner en Leonie hun activiteiten beëindigen. Van 1995 tot 1998 werd de zaak geëxploiteerd door Jos en Miny Preuter uit Wijhe. Ook zij slaagden er niet in het bedrijf blijvend voort te zetten.

De laatste jaren als ’t Ottenhof

In 1998 werd het café overgenomen door Richard Nijhuis, die ook het Stadscafé In De Guldene Crone exploiteerde. Hij koos opnieuw voor een historische naam: ’t Ottenhof. Daarmee werd verwezen naar de familie die hier ongeveer twee eeuwen eerder al woonde en later de basis legde voor het café.

De laatste jaren waren echter moeilijk. Vanaf 2000 stond het pand leeg, nadat Richard Nijhuis pachter was geworden van De Weemhof. Het voormalige café werd dichtgespijkerd en raakte langzaam in verval. Affiches verschenen op de gevels van een gebouw waar vroeger zoveel mensen bijeenkwamen.

Met de definitieve sluiting verdween een horecagelegenheid die onder verschillende namen generaties Ootmarsummers had ontvangen.

Het rechter pand – Wijsfeldt en latere bewoners

Het oorspronkelijke rechter pand kende een afzonderlijke geschiedenis. Hier woonden Anna Willem Carel Wijsfeldt (1775-1842) en zijn vrouw Diderica Henrietta Lampink (1782-1853).

Wijsfeldt was tapper en winkelier. Het echtpaar kreeg zes kinderen. Hun oudste dochter Anna Sophia Dorothea Weisfelt (1807-1889) trouwde in 1827 met Hindrik Caspar Averes (1805-1891), afkomstig uit een familie van koperslagers. Zij woonden aan de Schiltstraat 3.

Na het overlijden van Diderica werd het pand in 1854 gekocht door haar schoonzoon Hindrik Caspar Averes.

Tot de bewoners behoorden ook kantonrechter Johannes Kornelis van Ferneij (1790-1867) en zijn vrouw Martha Maria Freislich (1793-1868). Zij hadden twaalf kinderen, die in Hasselt waren geboren. Een deel van het gezin verhuisde mee naar Ootmarsum.

Vanaf 1867 woonde hier Hermannus Frederikus Ikink (1835-1909), die in datzelfde jaar trouwde met Geertruda Cornelia van Oers (1838-1873).

Zo had ook dit pand een eigen geschiedenis, met bewoners die uiteenlopende beroepen uitoefenden en op hun manier deel uitmaakten van het Ootmarsumse stadsleven.

Van café naar zeven woningen

Na jaren van leegstand en verval werd het voormalige cafécomplex gesloopt. De foto’s uit de laatste jaren tonen het dichtgetimmerde gebouw, de sloopwerkzaamheden en de plannen voor een nieuwe invulling van het terrein.

Uiteindelijk verrezen hier zeven woningen: drie aan de Ganzenmarkt en vier aan de Oostwal. Daarmee veranderde het straatbeeld ingrijpend.

Waar ooit reizigers op de omnibus wachtten, boeren hun vergaderingen hielden, bruiloften werden gevierd en generaties caféhouders hun gasten ontvingen, wordt tegenwoordig weer gewoond.

De namen Ottenhof en Pikkemaat herinneren aan een lange geschiedenis van ondernemerschap, familiebanden en vooral gezelligheid. Het café is verdwenen, maar in de herinneringen van vele Ootmarsummers en in de bewaard gebleven foto’s leeft het voort.

Meer over de geschiedenis van het café is te lezen in Te gast in Ootmarsum, uitgegeven door de BMS.

Nieuwbouw plan Ottenhof

Nieuwbouw plan Ottenhof: 3 woningen aan de Ganzenmarkt op de plaats waar voorheen café Pikkemaat / Ottenhof was.

Nieuwbouw plan Ottenhof

Nieuwbouw plan Ottenhof: 3 woningen aan de Ganzenmarkt op de plaats waar voorheen café Pikkemaat / Ottenhof was.

Nieuwbouw plan Ottenhof

Nieuwbouw plan Ottenhof: 3 woningen aan de Ganzenmarkt op de plaats waar voorheen café Pikkemaat / Ottenhof was.

Nieuwbouw plan Ottenhof

Nieuwbouw plan Ottenhof: 3 woningen aan de Ganzenmarkt op de plaats waar voorheen café Pikkemaat / Ottenhof was.

Nieuwbouw plan Ottenhof

Nieuwbouw plan Ottenhof: 3 woningen aan de Ganzenmarkt op de plaats waar voorheen café Pikkemaat / Ottenhof was.

Ganzenmarkt 2011

Nieuwbouw Ganzenmarkt op perceel ’t Ottenhof

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof (voorheen Pikkemaat) t.b.v. nieuwbouw 7 woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen. Plan dat niet doorging...

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen. Links: Lucas Lohuis (1933-2019), rechts Gerard Kotterman (1928-2018).

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen. Links: Lucas Lohuis (1933-2019), rechts Gerard Kotterman (1928-2018).

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof (voorheen Pikkemaat) t.b.v. nieuwbouw 7 woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen. Op de foto links Gerard Kotterman (1928-2018) (Oostwal 37, overbuurman) en rechts Harry Vos (1924-2008) (hotel Vos).

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Sloop Ottenhof

Sloop café Ottenhof, voorheen Pikkemaat, t.b.v. nieuwbouw woningen.

Café 't Ottenhof 2003

Café 't Ottenhof 2003

Ganzenmarkt 2003

Perceel Pikkemaat gesloopt

Café 't Ottenhof 2002

Dichtgespijkerd pand ’t Ottenhof.

Café 't Ottenhof 2000

Café 't Hogelinde 1997

Café ’t Hogelinde. Eigenaar Werner Veldboer

Café 't Hogelinde 1995

Café ’t Hogelinde. Eigenaar Werner Veldboer.

Ganzenmarkt 1990

Café Pikkemaat

Ganzenmarkt 1990

Verdwenen pand: café Pikkemaat

Café Pikkemaat 1990

Ganzenmarkt 1975

café Pikkemaat

40 jarig jubileum KPO

Het 40 jarig jubileum van de KPO (Katholieke Plattelandsvrouwen Organisatie) in 1971. Op de voorgrond (met corsage) de voorzitter Jo Aarnink-Austie. Naast haar de vrouw van burgemeester Grotenhuis: Anna Grotenhuis-Krüse. Daarnaast pastoor Brummelaar. Daarnaast Marie Tijink-Lansink. Daarnaast Truus Schröder-Schopman . Daarnaast Ricky Weersink-Kleissen.

Ganzenmarkt 1965

Vlöggeln in de Ganzenmarkt in 1965. Links café Pikkemaat

Ganzenmarkt 1946

Links woning van Essinks Catootje, later bewoond door fam. J. Rolink. Midden en rechts café Ottenhof

Zusjes Pikkemaat

Zusjes Pikkemaat van café Pikkemaat “Ottenhof”: Sinie Pikkemaat (1924-1997), Rikie Pikkemaat (1922-2011) en Marie Pikkemaat (1923-2011).

Tekst: Herman Steigstra