Vasserweg 16, Ootmarsum

Veneklaas

De historie van Erve ’t Ribbert

Erve Ribbert is gelegen aan de Vasserweg tussen Ootmarsum en Vasse. Het oude erf ligt op een es en is omringd door een groot aantal eiken. De boerderij heeft de status van Rijksmonument. Verder bevinden zich behalve 2 moderne loopstallen voor het melkvee, een nieuw gebouwde tradionele houten kapschuur, nog een oude kalverenschuur en een monumentaal kippenhok met Mansardedak op het erf.

De Hof Ootmarsum

In de geschiedenis van Twente hebben de bisschoppelijke hoven een belangrijke rol gespeeld. De Duitse keizer benoemde de bisschoppen van Utrecht en beleende hen met landerijen. De bisschoppen verwierven aldus in de loop der eeuwen vele landerijen. Het ging daarbij meestal om boerderijen die werden bewoond door horigen. Om het beheer van die hoven goed te regelen, werden hofmeiers aangesteld. Een hofmeier was aanvankelijk een horige, die door zijn persoonlijkheid en overwicht in staat was leiding te geven, de administratie te voeren en de rechtspraak te verzorgen. Hij woonde op de hof. In Twente kwamen zes bisschoppelijke hoven voor, waarvan de Hof Ootmarsum de belangrijkste was. De hofmeiers van de Hof Ootmarsum genoten naast de inkomsten uit de hof ook inkomsten uit functies in de advocatuur en politiek.

Erve ’t Ribbert

In 1750 bouwde de toenmalige hofmeier Mr. dr. Hermannus van Beverforde een nieuwe boerderij aan de noordzijde van de Vasserweg. In de loop der jaren is het oorspronkelijke gebouw diverse keren verbouwd. De boerderij werd gedeeltelijk gebouwd op de weg naar de erachter gelegen es, de weg naar de Karreberg. De boeren voelden zich gedupeerd omdat hun akkers moeilijker te bereiken zouden zijn. Procedures volgden. Uiteindelijk is de boerderij afgebouwd en de weg iets verlegd. In 1754 werd het eerste huurcontract afgesloten met Hendrik Arink. In het huurcontract wordt gesproken over “een huis op de Karreberg” met schuur en schaapskooi. In 1763 werd voor zes jaar een nieuw contract afgesloten met Jan Ribberink. Uit archiefstukken blijkt dat de namen Ribberink en Ribbert door elkaar werden gebruikt. In de periode 1763 tot 1877 hebben vier generaties Ribbert gewoond en gewerkt op de boerderij op de Karreberg of Kersberg. In 1876 werd de familie Ribbert de huur opgezegd per 11 november 1877. Bernardus Oude Luttikhuis (1852-1904) uit Nutter werd de opvolger.

Het Mr. W.J. Engels van Beverfordefonds

Het bezit van de Beverfordes was in de 19^e eeuw door vererving inmiddels in handen gekomen van Wennemara Louise Dröghoorn (1807-1881) gehuwd met Hendrik Engels van Beverforde (1794-1860). Deze laatste kreeg bij koninklijk besluit van 18 maart 1832 toestemming om de naam Beverforde aan zijn naam toe te voegen: Hendrik Engels van Beverforde. Hun drie kinderen erfden in 1881 het uitgebreide bezit van de familie: Wennemar Jan (1839-1914), Hendrika Antonia (1843-1917) en Gerhard Hendrik (1841-1928).

Mr. Wennemar Jan Engels van Beverforde stierf in 1914 en stelde als uiterste wilsbeschikking, dat na de dood van zijn zuster Hendrika Antonia Engels hun vermogen in zijn geheel vermaakt zou worden aan de Overijsselsche Landbouw Maatschappij (de O.L.M.). Op 22 november 1917 stierf Hendrika Antonia Engels te Zutphen. Ovreenkomstig de wens van haar broer ging het gehele vermogen van de familie Engels toen bij testamentaire beschikking over aan de O.L.M. ter vorming van het Mr.W.J. Engels van Beverfordefonds.

Toen Hendrika Antonia stierf, leefde haar broer Gerrit Hendrik Engels nog. In een brief aan zijn adres in Vancouver dankte de O.L.M. hem voor de instemming met de wilsbeschikking van zijn zuster. Pogingen met hem in contact te komen, hebben niets opgeleverd. In 1928 is hij in Nieuw-Zeeland overleden. De overwegingen die ertoe hebben geleid dat het gehele bezit bij de O.L.M. kwam, zijn niet geheel helder in beeld te krijgen.

Bekend is dat Mr. W.J. Engels van Beverforde bestuurslid is geweest van de O.L.M. en dat hij de landbouw in Twente een warm hart toedroeg. Bovendien bleef het familiebezit op deze wijze bijeen en bleef de naam van de familie voortbestaan. De O.L.M. heeft de erfenis dankbaar aanvaard, maar had vervolgens grote moeite om het forse bedrag aan successierechten bij elkaar te krijgen. Toen de O.L.M. in 1996 als landbouworganisatie opging in een fusie met andere landbouworganisaties werd het Mr.W.J. Engels van Beverfordefonds ondergebracht in een afzonderlijke stichting.

Erve ’t Ribbert na 1917

Toen de O.L.M. eigenaar werd van Erve ’t Ribbert, was deze boerderij verpacht aan de familie Bonnes. In 1919 werd de familie Bonnes de pacht per 1 mei 1921 opgezegd, omdat de O.L.M. van deze boerderij een demonstratieboerderij wilde maken. Het bestuur liet zich bij deze beslissing leiden door de gedachte, dat op deze wijze in de geest van de erflaters werd gehandeld en de belangen van de Twentse landbouw werden gediend. Het fonds werd daarnaast ook betrokken bij demonstratieboerderijen te Markelo, Heino en Hellendoorn. De exploitatie van deze boerderijen kostte erg veel geld. De leiding op de demonstratieboerderij ’t Ribbert werd in 1921 opgedragen aan de heer Jan Holsbrink (1895-1953) uit Almelo. Hij werd in 1924 opgevolgd door Roelof Sloots (*1899), die door zijn deskundigheid en inzet het bedrijf tot grote tevredenheid leidde. In 1926 nam zijn broer, Jacob Sloots (*1896), de leiding op Erve ’t Ribbert over.

De demonstratieboerderijen hebben ongetwijfeld een flinke bijdrage geleverd aan de modernisering van de agrarische bedrijfsvoering in de regio. De landbouwvoorlichting toonde er nieuwe werkwijzen en nieuwe producten. De demonstratieboerderij ’t Ribbert vereiste veel geld van het fonds. Tijdens het beheer van Jacob Sloots werd de exploitatie steeds problematischer. Ook de crisis van de jaren dertig zorgde voor grote financiële problemen. De O.L.M. besloot daarom de demonstratieboerderij ’t Ribbert op te heffen en weer te verpachten. Door de crisis was er echter aanvankelijk geen pachter te vinden, die de enigszins verwaarloosde landerijen en gebouwen in exploitatie wilde nemen. Het duurde tot 1934 voordat zich een pachter meldde.

Veneklaas

In november van dat jaar vestigde de familie Veneklaas zich op Erve ’t Ribbert. Gerrit Veneklaas (1900-1969) vestigde zich hier in 1934 samen met zijn moeder Geertruida Ramaker (1871-1959) die dat jaar weduwe was geworden.

Deze familie, afkomstig van het Singraven, wist met hard werken, zuinig beleid en groot doorzettingsvermogen de exploitatie met succes ter hand te nemen. Drie generaties Veneklaas hebben achtereenvolgens Erve ’t Ribbert bewoond en geëxploiteerd. Zij hebben ervoor gezorgd dat een levensvatbaar en modern landbouwbedrijf ontstond, dat in staat is zich aan de snelle en ingrijpende wijzigingen in de landbouw aan te passen.

Gerrit trouwde in 1940 op 39-jarige leeftijd met de 28-jarige Mina Smoes (1911-2007) en het echtpaar kreeg twee kinderen.

Hun zoon Gerrit Veneklaas trouwde met Joke Timmerman en er werden twee kinderen geboren: Ine en Erwin, die het bedrijf als derde generatie voortzette.

De moderne, zakelijke bedrijfsgebouwen zijn zodanig geplaatst, dat zij de landschappelijk waardevolle omgeving niet aantasten. Met gevoel voor traditie en landschapsschoon is Erve ’t Ribbert ruim 250 jaar bewoond en bewerkt.

Erve Veneklaas

Het betreft een zeer oude boerderij die hofmeier Hermannus van Beverforde in 1750 liet bouwen: Huis op de Karreberg. Nu draagt het erf de naam Erve Ribbert, na pachtersfamilie Ribberink die de boerderij van 1763 tot 1877 bewoonde. De monumentale pachtboerderij is eigendom van de Stichting Mr. W.J. van Beverfordefonds en een sieraad voor Twente. Al 4 generaties wordt het erf nu gepacht door de familie Veneklaas en daarom spreekt men tegenwoordig van boerderij Veneklaas. Het is een OLM-boerderij.

Beekdal 't Ribbert bij boerderij Veneklaas

Beekdal ’t Ribbert is enkel jaren geleden geheel opgeschoond. Annet van Wulfften Palthe is lid van Stichting Natuur en Milieu Ootmarsum. SNMO maakt zich sterk voor het herstel van de beekdalen rondom Ootmarsum.

Boerderij Veneklaas

Vroeger was dit erve het Ribbert, dat van 1921 tot 1934 een demonstratieboerderij van de OLM was.

OLM Boerderij Veneklaas

Een van de opnamen van beroepsfotograaf Jos Pé; vele werden gebruikt om een ansichtkaart van te drukken. Jos Pé benaderde hiervoor verschillende Ootmarsumse winkeliers (zie achterkant foto). De fotowerkgroep kocht de foto’s bij H. ter Braak Oldenzaal, een verzamelaar/handelaar.